Case

Dit bijzondere burgerparticipatietraject in Súdwest-Fryslân werd genomineerd voor de Galjaardprijs 2020

Dit bijzondere burgerparticipatietraject in Súdwest-Fryslân werd genomineerd voor de Galjaardprijs 2020

Súdwest-Fryslân wil de helft van haar eigen energiegebruik zelf duurzaam opwekken in 2030. Súdwest-Fryslân maakt een plan en wil weten wat voor haar inwoners belangrijk is. Daarom heeft de gemeente haar inwoners uitgenodigd om hun mening te geven via een raadpleging op ons platform Wevaluate. In totaal hebben 1376 inwoners via deze raadpleging hun mening hebben gegeven over de toekomst van energie in Súdwest-Fryslân.

Raadpleging ingebed in breder participatietraject
De raadpleging is onderdeel van vijf stappen die de gemeente samen met het Nederlands Platform Burgerparticipatie in Overheidsbeleid (NPBO) heeft genomen om haar inwoners te betrekken bij dit onderwerp:

  1. Randvoorwaarden voor de raadpleging aangeven door de gemeente. Dit is samen met wethouders en raadsleden tot stand gekomen.
  2. Hackathon: een werksessie met 35 inwoners. De werksessie heeft de raadpleging voorbereid. Dit vond plaats op 7 maart 2020 in Wommels. Opslag is door de inwoners naar voren geschoven als thema voor deze raadpleging tijdens de hackathon in Wommels.
  3. De internetraadpleging opgezet door het Populytics team.
  4. Een burgerforum: Een groep van 15 inwoners vormt het burgerforum. Zij maakten een advies over de uitkomsten van de raadpleging en konden vragen stellen aan experts.
  5. Behandeling van het burgerforumadvies door de gemeenteraad van Súdwest-Fryslân in de raadsvergadering van 24 september 2020.

De keuzemogelijkheden
Deelnemers kregen verschillende keuzemogelijkheden te zien hoe de gemeente kan bijdragen aan duurzame energie. Over deze keuzemogelijkheden moesten zij 100 punten verdelen. De keuzemogelijkheden zijn géén concrete plannen van de gemeente; het zijn keuzes die ontworpen zijn om een sterke voorkeur of afkeur op te roepen.

De zes mogelijkheden die wij aan deelnemers voorlegden zijn:

  1. ‘De gemeente neemt de leiding en ontzorgt’: De gemeente houdt de leiding en sluit aan bij wat jij als inwoner belangrijk vindt.
  2. ‘Inwoners doen het zelf’: Inwoners wekken zelf energie op en houden zelf de touwtjes in handen.
  3. ‘De markt bepaalt’: De gemeente wacht af waar de markt mee komt. Marktpartijen zijn verplicht om inwoners te betrekken bij hun plannen.
  4. ‘Op een klein aantal plekken komt grootschalige energieopwekking’: Hiermee voorkomt de gemeente dat er op heel veel plaatsen wind- of zonneparken komen.
  5. ‘Inzetten op opslag’: Súdwest-Fryslân wordt de batterij van Nederland en zorgt voor de stabiliteit van het Nederlandse energiesysteem
  6. ‘Energieleverancier van Nederland worden’: Helpt Súdwest-Fryslân de rest van Nederland om de energieopwekking te verduurzamen?

De resultaten
Op basis van de resultaten van de raadpleging trekken we zes hoofdconclusies over de toekomst van het energiebeleid. Deze zijn als volgt:

  1. Deelnemers zien een grote rol voor de gemeente en de inwoners zelf.
  2. Deelnemers zijn terughoudend over een te grote rol voor de markt.
  3. De overgrote meerderheid van de deelnemers wil niet dat Súdwest-Fryslân energieleverancier van Nederland wordt, jongeren zijn relatief positief over deze optie.
  4. Het landschap is een belangrijke waarde en de aantasting daarvan een reden tot zorg.
  5. Kosteneffectiviteit is een belangrijk onderwerp voor deelnemers.
  6. Deelnemers hebben zorgen over de eerlijkheid van de verdeling van lusten en lasten

Nieuwe data-visualisatiemogelijkheid door middel van waardenkaarten
In deze raadpleging stonden waarden centraal; wat vinden de inwoners van Súdwest-Fryslân nu belangrijk? We hebben daarom onderzocht wat de onderliggende waarden in hun antwoorden zijn. Bijvoorbeeld zelfbeschikking, het landschap en samenwerking.

Met waardenkaarten kun je in één oogopslag zien wat de meeste deelnemers belangrijk vinden. De kaarten geven centrale waarden per keuzemogelijkheid weer. Ook hebben we onderzocht op welke waarden de zorgen van deelnemers gebaseerd zijn.

Deze raadpleging als input voor een burgerforum
Een burgerforum gebruikte de uitkomsten van de raadpleging voor een advies aan de gemeente. In hun advies komen vijf richtinggevende principes naar voren die dankbaar in ontvangst zijn genomen door de gemeenteraad in de zomer van 2021. Deze principes zijn:

  1. Wij willen ons geluk behouden.
  2. Versterk de zelfbeschikking van de mienskip.
  3. Help ons om het samen te doen, van zelfbeschikking naar samen beschikking.
  4. Heb oog voor rechtvaardigheid en een eerlijke verdeling.
  5. Wees toekomstgericht.

Download hier het rapport van het burgerforum.

Burgerparticipatietraject genomineerd voor Galjaardprijs
Het project ‘De energietransitie als samenbeschikking van gemeente en Mienskip’ stond op de shortlist voor de Galjaardprijs 2020.
De Galjaardprijs wordt ieder jaar uitgereikt aan een initiatief op het gebied van publieke communicatie. Voor de Galjaardprijs gelden drie criteria: inspirerend voor vakgenoten, innovatief qua aanpak en impact qua resultaat.

In de media
Wethouder Erick Faber van Súdwest-Fryslân legt in dit artikel uit waarom hij zo enthousiast is over dit participatietraject.

Deel dit artikel

Partners in this project

“Mensen hebben niet allemaal de financiële middelen om het zelf te regelen al zouden ze dat wel willen.”

Respondent over ‘de gemeente neemt de leiding en ontzorgt’

“Ik vind eigen regie belangrijk. Daarom kies ik voor 70% ‘zelf doen’ en 30% voor ‘de gemeente neemt leiding en ontzorgt’. Via verkiezingen kan ik hier enigszins invloed op uitoefenen.”

Respondent over ‘de gemeente neemt de leiding en ontzorgt’

“Loskomen uit de advieswereld. De experts zitten in de samenleving.”

Erik Faber,
Wethouder Duurzaamheid Súdwest-Fryslân

Shannon Spruit
Co-founder & Director Projects

Vragen? Neem gerust contact met ons op.

Meer weten over ons en ons werk? Bijvoorbeeld over de raadplegingen die wij organiseren, participatietrajecten en/of het Wevaluate softwareplatform? Neem dan contact op via onderstaand formulier. Of schrijf hier in voor onze nieuwsbrief.


    Met het sturen van deze e-mail, bevestig je dat je instemt met het verwerken van jouw persoonlijke gegevens door Populytics zoals omschreven in het privacystatement.


    Blijf up-to-date

    Door je aan te melden voor de nieuwsbrief of voor het ontvangen van een rapport is het noodzakelijk dat wij enkele van uw gegevens verwerken. Bekijk onze gehele privacyverklaring hier.






      Benieuwd naar onze gepubliceerde rapporten?
      Bekijk deze op onze Cases pagina.