Begin dit jaar dachten 5.015 inwoners uit de gemeente Amersfoort mee over asielopvang. Ze dachten mee over criteria voor nieuwe opvanglocaties en over hoe we met asielzoekers kunnen samenleven.

Om aan de Spreidingswet te voldoen zoekt de gemeente Amersfoort naar 541 nieuwe vaste opvangplekken. Dat zijn deels nieuwe plekken voor asielzoekers die er al zijn (350 plekken) en deels plekken voor nieuwe asielzoekers (191 plekken). Deze aantallen zijn gebaseerd op hoe de Spreidingswet geldt tot in elk geval eind 2026. Het aantal benodigde plekken wordt periodiek opnieuw vastgesteld. De gemeente moet keuzes maken om te zorgen dat er nieuwe plekken komen. Die keuzes gaan over de volgende drie dingen: 

1. Hoe kan opvang van asielzoekers in Amersfoort eruitzien?
2. Welke criteria vinden inwoners belangrijk bij het kiezen van een plek voor een opvanglocatie in Amersfoort? 
3. Welke doelen vinden inwoners belangrijk bij samenleven in de gemeente Amersfoort? 

Om inzicht te krijgen in hoe inwoners over dit vraagstuk denken, heeft Populytics een raadpleging uitgevoerd onder inwoners uit Amersfoort. 

In de PWE-raadpleging konden deelnemers meedenken over het type opvanglocatie, criteria voor plekken en doelen bij samenleven: 

• Deelnemers kregen vragen over hoe zij plek zouden maken voor 541 asielzoekers, met grotere of kleinere opvanglocaties. En hoeveel asielzoekers er maximaal op beide locaties volgens hun horen.
• Vervolgens kregen deelnemers zeven dingen voorgelegd die belangrijk kunnen zijn bij het kiezen van een opvanglocatie in Amersfoort. Ze konden punten verdelen over deze opties om aan te geven wat zij belangrijk vinden. Hoe belangrijker een optie, hoe meer punten ze die moesten geven.
• Daarnaast kregen ze tien doelen voorgelegd over samenleven in de gemeente Amersfoort. Ook hier konden deelnemers punten verdelen om aan te geven wat ze het meest belangrijk vinden.

Na het verdelen van de punten konden deelnemers in beide situaties hun keuzes toelichten door hun motivatie te geven. In totaal deden 5.015 inwoners mee aan het onderzoek. Dit leverde representatieve uitkomsten op voor de bevolking van Amersfoort op de kenmerken gender, leeftijd, opleidingsniveau en woongebied. 

De belangrijkste uitkomsten op een rij:

• Inwoners in Amersfoort denken verschillend over het plan van de gemeente om nieuwe vaste opvangplekken te gaan zoeken. 49% van de inwoners is het (helemaal) eens. Ongeveer 36% is het hiermee (helemaal) oneens. Deze verschillen hangen samen met hun houding ten aanzien van vluchtelingen in de samenleving.
• Een meerderheid van de inwoners adviseert de gemeente in elk geval kleinere opvanglocaties te realiseren. Dat heeft volgens hen minder impact op de buurt. Eventueel gecombineerd met een grotere locatie. Dat helpt volgens hen om opvang betaalbaar te houden.
• Ongeacht of inwoners het eens zijn met de plannen voor het zoeken naar nieuwe vaste plekken voor opvang, is er consensus over het belang van drie criteria voor een plek voor een opvanglocatie: 1) dat er al een gebouw staat dat gebruikt kan worden, 2) dat voorzieningen in de buurt genoeg ruimte hebben en 3) dat er weinig problemen zijn in de buurt.
• Dat de plek ver van woningen ligt, krijgt gemiddeld de hoogste prioriteit van inwoners. We zien hier een sterk verschil tussen groepen: inwoners die het (helemaal) oneens zijn én inwoners die neutraal zijn over het plan vinden dit (verreweg) de belangrijkste prioriteit, maar inwoners die het (helemaal) eens zijn juist niet. Andersom zien we dat hoe sterker inwoners het eens zijn met het plan, hoe sterker de voorkeur is dat een opvanglocatie dichtbij woningen is. Maar die voorkeur is niet zo sterk. Voor inwoners die het (helemaal) eens zijn met het plan zijn andere dingen belangrijker. Vooral dat de plek goed te bereiken is.
• Als het gaat om samenleven met asielzoekers, dan hebben inwoners van Amersfoort 4 gedeelde prioriteiten: 1) dat iedereen zich veilig voelt, 2) dat asielzoekers de Nederlandse taal en cultuur leren, 3) dat inwoners geïnformeerd zijn over de komst en opvang van asielzoekers en 4) dat asielzoekers werken of een opleiding volgen.
• Twee doelen krijgen van elk van de groepen lage prioriteit: 1) dat de gemeente extra investeert in de wijken waar een opvanglocatie komt en 2) dat er bij opvanglocaties ook woningen komen voor andere inwoners.

De gemeente kan de uitkomsten gebruiken als input om criteria op te stellen waaraan nieuwe opvanglocaties moeten voldoen. Én om een voorstel te maken voor de vervolgstappen over het samenleven met asielzoekers. 

De meeste deelnemers waren positief over het onderzoek; ook van de deelnemers die het niet eens zijn met het plan van de gemeente om nieuwe plekken te zoeken voor de opvang van asielzoekers. Het onderzoek werd met een gemiddeld rapportcijfer van een 7,1 gewaardeerd. Bovendien was het voor 89 procent de eerste keer dat zij hun mening over dit onderwerp aan de gemeente heeft gegeven. Daardoor zijn veel nieuwe inwoners bereikt. 

Lees het uitgebreide rapport hier. Of neem contact op met één van de onderzoekers: Tom Geijsen of Mark Beumer.