Nederland ontvangt elk jaar bijna 1 miljard euro vanuit de Europese Unie (EU) voor het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB). Dat bedrag wordt lager en de regels veranderen. Populytics vroeg Nederlanders in een PWE-raadpleging welke doelen en voorwaarden zij belangrijk vinden in het nieuwe GLB.
De EU is bezig met een nieuwe berekening van de GLB-steun voor 2028–2034. Nederland zal waarschijnlijk minder ontvangen, net als andere lidstaten. Toch blijft er ruimte voor nationale keuzes. Om verschillende burgerperspectieven mee te wegen, heeft Populytics op verzoek van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) een raadpleging uitgevoerd op basis van de wetenschappelijk onderbouwde PWE-methodologie. Bijna 5.200 Nederlanders gaven aan welke doelen, regels en voorwaarden zij belangrijk vinden. Het volledige rapport is hier te vinden.
Wat zijn belangrijke uitkomsten?
We noemen vijf belangrijke conclusies:
- Geef meer steun op basis van doelen, en minder op basis van grond: Veel Nederlanders geven de voorkeur aan financiering voor boeren die gekoppeld is aan concrete doelen. Een landbouwer die meer hectares heeft, hoeft daardoor niet automatisch meer te ontvangen. De steun moet ook toegankelijk zijn voor een grote groep boeren.
- Nederlanders willen een groenere en duurzamere landbouw: Uit het onderzoek spreekt een duidelijke maatschappelijke wens: burgers vinden het belangrijk dat boeren bijdragen aan natuur, milieu en klimaat. De landbouwers die hebben deelgenomen voelen die urgentie gemiddeld genomen vooralsnog minder sterk.
- Meer gesprek nodig tussen boeren en burgers: Burgers en deelnemende landbouwers delen een ideaal — eerlijke prijzen voor boeren. Maar de meningen lopen uiteen over hoe die oneerlijkheid ontstaat en wat eraan gedaan moet worden. Dat verschil in beleving leent zich voor een communicatie- of participatietraject tussen boeren en burgers over de toekomst van de landbouw.
- Wie verdient steun het meest? Boeren en burgers kijken anders naar wie het hardst hulp nodig heeft (‘farmers who need it the most’). Zes op de tien deelnemende landbouwers noemen jonge boeren als prioriteit. Burgers zetten boeren die zich inzetten voor natuur en milieu bovenaan. Beide perspectieven verdienen een plek in het beleid.
- Landbouwers roepen om een eenvoudiger GLB: Bijna drie kwart van de deelnemende landbouwers heeft een duidelijke boodschap: het GLB moet veel toegankelijker worden. Als vuistregel stellen veel deelnemers: een landbouwer moet zélf GLB-steun kunnen aanvragen.
Hoe gaat het verder?
Het ministerie van LVVN gebruikt de uitkomsten van de raadpleging bij het maken van plannen voor het nieuwe GLB, naast ander (wetenschappelijk) onderzoek. Het ministerie houdt via het Netwerk Platteland geïnteresseerden op de hoogte van de voortgang.
