Via een burgerraadpleging is onderzocht hoe Nederlanders aankijken tegen de besteding van overheidsgeld aan topsport. Ruim 2.800 inwoners en professionals beoordeelden de effecten van topsportbeleid en gaven advies over de verdeling van het budget over vijftien beleidsopties.

Veel Nederlandse topsporters doen het heel goed in de sport. Maar sporten op hoog niveau kost geld. Bijvoorbeeld voor topcoaches en voor goede sportlocaties. De overheid betaalt hieraan mee, van het belastinggeld dat we als samenleving betalen. De overheid moet samen met de sport kiezen waar het geld voor topsport precies naartoe moet.

Via een burgerraadpleging onderzoeken we in dit onderzoek twee vragen:

1. Hoe waarderen inwoners van Nederland effecten van topsportbeleid?
   In dit onderzoek voerden we een Discrete Keuze Experiment (DKE) uit waarmee we vaststellen hoeveel waarde inwoners ontlenen aan de effecten van topsportbeleid.
2. Hoe waarderen inwoners van Nederland beleidsopties om deze effecten van topsportbeleid te realiseren?
   Met een Participatieve Waarde Evaluatie (PWE) onderzoeken we hoe Nederlanders aankijken tegen de inzet van vijftien verschillende beleidsopties rond topsportbeleid.

2.853 inwoners van Nederland hebben meegedaan aan het onderzoek:

• Gesloten onderzoek: 476 inwoners van Nederland deden mee via een panelbureau aan de gesloten versie van het onderzoek. Deelnemers aan deze versie hebben zowel aan de DKE als de PWE deelgenomen.
• Open onderzoek: 274 inwoners van Nederland deden mee aan de open versie van het onderzoek waar alle inwoners van 16 jaar of ouder aan mee konden doen. Via de open versie deden de respondenten mee aan de PWE. Deze deelnemers deden niet mee aan de DKE.
• Professionals onderzoek: 103 professionals die werkzaam zijn in de Nederlandse topsport zijn via het consortium bevraagd om deel te nemen aan de DKE.

Belangrijkste resultaten deelvraag 1: Hoe waarderen inwoners van Nederland effecten van topsportbeleid?

We vroegen deelnemers verschillende keren te kiezen tussen twee beleidsopties. Daarbij varieerden de jaarlijkse belastingbijdrage en zes effecten van het topsportbeleid. De hoogste geschatte betalingsbereidheid werd gevonden voor 25 extra topsporters en talenten die zich veilig voelen in hun sport en voor 500 extra talenten in een opleidingsprogramma. Voor beide veranderingen bedraagt de gemiddelde betalingsbereidheid €0,73 per huishouden per jaar.

Voor 5 procent minder CO₂-uitstoot bedraagt de betalingsbereidheid €0,28 per huishouden per jaar en voor 100 extra bezoeken van topsporters en talenten aan scholen €0,26. Voor één extra Olympische medaille bedraagt de geschatte betalingsbereidheid €0,11. Eén medaille minder wordt gewaardeerd als een verlies van €0,30 per huishouden per jaar. Het voorkomen van medailleverlies weegt daarmee zwaarder dan de waarde die aan één extra medaille wordt toegekend. Dit wijst erop dat Nederlanders vooral waarde hechten aan het behouden van het huidige prestatieniveau.

Belangrijkste resultaten deelvraag 2: Hoe waarderen inwoners van Nederland beleidsopties om deze effecten van topsportbeleid te realiseren?

We vroegen deelnemers advies te geven over hoe de overheid geld moet verdelen over vijftien beleidsopties afgeleid van het Strategisch kader topsport 2032. Hoewel het soms om grote bedragen gaat, adviseert de gemiddelde Nederlander geen grote verschuivingen in de verdeling van het budget voor topsport. De grootste stijging betreft 14% extra budget en de grootste daling betreft 9% van het budget in het gesloten onderzoek.

Nederlanders willen dat de overheid meer geld gaat uitgeven aan een veilige sportomgeving, topsport combineren met school/opleiding en het voorkomen van sportfraude zoals matchfixing.  In absolute bedragen willen Nederlanders dat er vooral bespaard wordt op de inkomenszekerheid van topsporters en de ondersteuning van sporten met een hoge Olympische medaillekans. Dit zijn ook de twee maatregelen waar nu het meeste geld naartoe gaat waardoor het logisch is dat hier kleine verschuivingen leiden tot grote verschillen.

Overeenkomsten in resultaten van beide deelvragen

De combinatie van de DKE en PWE wijst op voorwaardelijke steun voor het topsportbeleid. De PWE laat zien dat Nederlanders de huidige verdeling van het topsportbudget niet fundamenteel willen omgooien.

Binnen deze relatief stabiele begroting is wel een duidelijke verschuiving in prioriteiten zichtbaar in zowel de PWE als de DKE. Nederlanders willen minder nadruk leggen op het financieren van sporten met een hoge Olympische medaillekans en meer op een veilige sportomgeving. In iets mindere mate willen zij extra investeren in het combineren van topsport met school en opleiding. Dit patroon sluit aan bij een bredere internationale beleidsrichting die vaak wordt samengevat als win well: sportieve prestaties blijven belangrijk, maar de manier waarop die prestaties tot stand komen – veilig, integer en met aandacht voor het welzijn en de ontwikkeling van sporters – weegt eveneens zwaar.

Lees hier het rapport met de resultaten van de PWE. Of neem contact op met één van de onderzoekers.